Net-billing vs net-metering: różnice i opłacalność dla prosumenta w 2026 r.

Net-billing vs net-metering to porównanie dwóch sposobów rozliczania prosumentów w Polsce. Starszy system opustów działa jeszcze dla wielu instalacji, a każda nowa instalacja trafia do net-billingu. Zasady net-billingu zmieniały się kilka razy: w 2024 r. pojawiły się ceny godzinowe, a od 1 lutego 2025 r. depozyt rośnie o współczynnik 1,23. Poniżej porównujemy oba systemy według przepisów obowiązujących 7 października 2026 r. i pokazujemy, kiedy net-billing się opłaca.

Net-billing vs net-metering: różnice

Net-metering rozlicza energię w kilowatogodzinach, a net-billing w złotówkach. W net-meteringu odbierasz z sieci część energii, którą do niej oddałeś. W net-billingu energia oddana do sieci ma wartość według ceny rynkowej i trafia do depozytu, którym płacisz za energię pobraną.

Jak działa net-metering

Net-metering, czyli system opustów, obejmuje prosumentów, których mikroinstalację przyłączono do sieci do 31 marca 2022 r., oraz tych, którzy do tego dnia złożyli kompletne zgłoszenie, a przyłączenie nastąpiło później (art. 4d ust. 2 ustawy o OZE). Rozliczenie trwa 15 lat. Sprzedawca zestawia energię oddaną z pobraną w stosunku 1 do 0,8 dla instalacji do 10 kW i 1 do 0,7 dla instalacji większych (art. 4 ust. 1 ustawy o OZE).

Przykład dla instalacji 7 kW: jeśli latem oddasz do sieci 1000 kWh, możesz w ciągu kolejnych 12 miesięcy odebrać 800 kWh bez opłaty za samą energię. Energia nieodebrana w ciągu 12 miesięcy od jej wprowadzenia przechodzi do dyspozycji sprzedawcy.

Instalacje, które ruszyły między 1 kwietnia a 30 czerwca 2022 r., rozliczały się ilościowo tylko do końca czerwca 2022 r. Potem przeszły na net-billing.

Przejście z net-meteringu na net-billing

Prosument w systemie opustów może dobrowolnie przejść na net-billing. Składa sprzedawcy pisemne oświadczenie najpóźniej 21 dni przed początkiem kolejnego kwartału. Nowe zasady obowiązują od pierwszego dnia tego kwartału przez pozostałą część 15 lat (art. 4 ust. 1b). Powrót do opustów nie jest już możliwy (art. 4d ust. 1). Energia zgromadzona w opustach i niezużyta trafia wtedy do depozytu według średniej miesięcznej ceny rynkowej (art. 4c ust. 9 i 10).

Jak działa net-billing

W net-billingu sprzedawca prowadzi konto prosumenta. Wartość energii oddanej do sieci w danym miesiącu powiększa się o współczynnik 1,23 i w następnym miesiącu zapisuje jako depozyt prosumencki (art. 4c ust. 4). Depozytem płacisz za energię pobraną z sieci.

RCEm czy RCE: która cena Cię dotyczy

Wartość oddanej energii liczy się według jednej z dwóch cen:

• RCEm, cena miesięczna: dla prosumentów, którzy po raz pierwszy wprowadzili energię do sieci do 30 czerwca 2024 r. (art. 4b ust. 1);
• RCE, cena kwadransowa: dla prosumentów, którzy po raz pierwszy wprowadzili energię do sieci od 1 lipca 2024 r. (art. 4b ust. 2) i dla tych, którzy dobrowolnie przeszli z RCEm.

Gdy cena kwadransowa jest ujemna, dla prosumenta przyjmuje się zero. Ustawa pozwala jednak sprzedawcy zaproponować umowę z prawem do wyłączania mikroinstalacji w godzinach ujemnych cen. Jeśli prosument odmówi, sprzedawca może liczyć ceny ujemne bez zastępowania ich zerem (art. 4b ust. 12–17). Bieżące ceny kwadransowe sprawdzisz na stronie RCE.

Współczynnik 1,23 od 1 lutego 2025 r.

Współczynnik 1,23 wprowadziła ustawa z 27 listopada 2024 r. Stosuje się go od pierwszego dnia miesiąca po upływie miesiąca od jej wejścia w życie, czyli od 1 lutego 2025 r. (art. 31 tej ustawy). Dotyczy depozytu wszystkich prosumentów w net-billingu, zarówno rozliczanych według RCEm, jak i RCE.

Ważność depozytu i zwrot nadpłaty

Depozyt można wykorzystać przez 12 miesięcy od przypisania, zaczynając od najstarszych kwot (art. 4c ust. 5–7). Po tym czasie niewykorzystane środki z danego miesiąca stają się nadpłatą. Sprzedawca zwraca ją do końca 13. miesiąca, ale nie więcej niż:

• 20% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu przy rozliczeniu według RCEm;
• 30% tej wartości przy rozliczeniu według RCE (art. 4 ust. 11a).

Resztę umarza się. Dlatego przewymiarowana instalacja w net-billingu nie zarabia na nadwyżkach.

Przejście z RCEm na RCE

Prosument rozliczany według RCEm może w każdej chwili złożyć sprzedawcy oświadczenie o przejściu na ceny kwadransowe. Zmiana działa od kolejnego miesiąca i podnosi limit zwrotu nadpłaty z 20% do 30% (art. 4b ust. 2a). Powrotu do RCEm nie ma (art. 4b ust. 2b). Ustawa nie przewiduje terminu na złożenie takiego oświadczenia.

Zasada: przejście na RCE opłaca się głównie wtedy, gdy możesz przesunąć oddawanie energii na droższe godziny, na przykład dzięki magazynowi. Bez tego oddajesz energię w słoneczne południa, kiedy cena kwadransowa bywa niska.

Czy net-billing się opłaca

Net-billing się opłaca, jeśli instalacja jest dobrana do zużycia i większość energii zużywasz w domu. Kilowatogodzina zużyta na bieżąco zastępuje zakup po pełnej cenie z opłatami dystrybucyjnymi. Kilowatogodzina oddana do sieci jest warta cenę rynkową razy 1,23, więc zwykle mniej.

Opłacalność poprawiają:

• moc instalacji dobrana do rocznego zużycia, a nie maksymalna, jaka zmieści się na dachu;
• przesunięcie zużycia na godziny produkcji: pralka, zmywarka, podgrzewanie wody, ładowanie samochodu;
• magazyn ciepła, czyli zasobnik ciepłej wody grzany nadwyżką z instalacji;
• magazyn energii i system zarządzania energią, który steruje ładowaniem.

Ile kosztuje energia z sieci, wyjaśniamy w artykule ile kosztuje 1 kWh, a dobór mocy instalacji ułatwi kalkulator fotowoltaiki.

Magazyn energii a net-billing

Magazyn energii w net-billingu przenosi energię z południa na wieczór. Zamiast sprzedać ją po niskiej cenie rynkowej, zużywasz ją sam, kiedy kupowałbyś energię z sieci. Bez sterowania magazyn ładuje się i rozładowuje według prostych reguł, więc część korzyści przepada.

Dofinansowanie magazynu od 20 października 2026 r.

NFOŚiGW prowadzi program Przydomowe Magazyny Energii. Część 2, finansowana z Funduszu Modernizacyjnego, przyjmuje wnioski od 20 października 2026 r. do 1 października 2027 r. Warunki według strony programu:

• dotacja do 30% kosztów kwalifikowanych, nie więcej niż 800 zł za 1 kWh pojemności;
• maksymalnie 16 tys. zł na magazyn dla prosumentów w net-billingu i 8 tys. zł w net-meteringu;
• magazyn o pojemności co najmniej 10 kWh, a w Wh co najmniej dwukrotność mocy instalacji PV w Wp;
• obowiązkowy system zarządzania energią (EMS) i możliwość pracy wyspowej, czyli zasilania awaryjnego;
• do 1 tys. zł na magazyn ciepła i do 2 tys. zł dodatkowo za falownik hybrydowy lub magazyn wyprodukowany w UE;
• łącznie nie więcej niż 19 tys. zł na jeden punkt poboru energii;
• zakup i montaż magazynu kwalifikują się od 1 listopada 2025 r.

Dobór pojemności i falownika opisujemy na stronie magazynów energii do fotowoltaiki.

Taryfa dynamiczna dla prosumenta

Umowa z ceną dynamiczną rozlicza energię pobraną według cen z giełdy, godzinowych lub 15-minutowych. Sprzedawca, który ma co najmniej 200 000 odbiorców końcowych, musi taką umowę oferować (art. 5 ust. 4g Prawa energetycznego), a obowiązek działa od 24 sierpnia 2024 r. Warunkiem jest licznik zdalnego odczytu i zgoda odbiorcy.

Dla prosumenta z magazynem taryfa dynamiczna daje dodatkową możliwość: ładowanie z sieci w godzinach niskich cen i unikanie poboru w godzinach wysokich. Bez automatyki trudno to robić ręcznie. Więcej piszemy w artykule o dynamicznych cenach energii.

Co zmienia się od 20 października 2026 r.

Od 20 października 2026 r. godzinowe dane pomiarowe prosumentów udostępnia sprzedawcom operator informacji rynku energii przez centralny system informacji rynku energii (nowe brzmienie art. 4 ust. 2a ustawy o OZE). Zasady rozliczeń się nie zmieniają, ale dane do faktur pochodzą z jednego, centralnego źródła.

Dobre praktyki dla prosumenta

Kilka kroków, które pomagają wykorzystać net-billing:

1. Sprawdź na fakturze, według której ceny jesteś rozliczany i jaki masz depozyt.
2. Zestaw roczną produkcję z rocznym zużyciem. Duża różnica oznacza, że część energii sprzedajesz po niskiej cenie.
3. Przesuń zużycie na godziny pracy instalacji, najlepiej automatycznie.
4. Rozważ magazyn ciepła lub energii, zanim powiększysz instalację.
5. Decyzję o przejściu z RCEm na RCE podejmij po analizie profilu, bo jest nieodwracalna.
6. Wyposaż instalację w system zarządzania energią, który steruje odbiornikami i magazynem.

Sun Valley Energy projektuje instalacje fotowoltaiczne z magazynami i EMS oraz prowadzi ich serwis. Od 2021 r. zrealizowaliśmy ponad 150 projektów. Zanim dokupisz magazyn, poproś o analizę danych z licznika: z niej wynika, ile energii naprawdę oddajesz do sieci i kiedy.