Ujemne ceny energii w Polsce: co to znaczy i czy wpłyną na rachunki

Ujemne ceny energii pojawiają się na polskim rynku coraz częściej. W 2025 r. rynkowa cena energii była ujemna przez 353,5 godziny, a w 2026 r. do początku października już przez 331 godzin. Wyjaśniamy, co to znaczy, skąd się biorą ceny ujemne, czy wpłyną na Twoje rachunki i jak traktuje je rozliczenie prosumenta w net-billingu. Liczby pochodzą z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE).

Ujemne ceny energii: co to znaczy

Ujemna cena energii oznacza, że w danym okresie sprzedający dopłaca kupującemu za odebranie prądu. Brzmi to absurdalnie, ale dla wytwórcy bywa to mniej kosztowne niż wyłączenie elektrowni i ponowne jej uruchomienie. Energii elektrycznej nie da się łatwo przechować, więc w każdej chwili produkcja musi być równa zużyciu.

Ceny ujemne pojawiają się na rynku hurtowym, przede wszystkim na rynku dnia następnego. Na nim wytwórcy i sprzedawcy zawierają transakcje na każdy okres kolejnej doby. Dla rozliczeń prosumentów liczy się rynkowa cena energii (RCE). Według art. 4b ust. 4 ustawy o OZE to średnia z cen na rynku dnia następnego, ważona wolumenem obrotu na Towarowej Giełdzie Energii i w europejskim łączeniu rynków.

Od 1 października 2025 r. RCE zmienia się co 15 minut. Wcześniej cena była ustalana dla pełnych godzin. To widać w danych PSE: od października 2025 r. ceny w obrębie jednej godziny się różnią.

Skąd biorą się ceny ujemne

Ceny spadają poniżej zera, gdy podaż energii wyraźnie przewyższa popyt. W Polsce zdarza się to głównie w słoneczne i wietrzne dni wolne od pracy, kiedy fabryki i biura zużywają mało prądu.

Przyczyny są cztery:

1. Duża produkcja z fotowoltaiki w środku dnia, często połączona z silnym wiatrem.
2. Niskie zużycie w weekendy i święta.
3. Elektrownie konwencjonalne, których nie da się szybko i tanio wyłączyć.
4. Nadwyżki u sąsiadów, bo polski rynek jest połączony z rynkami innych krajów UE.

Rozkład w czasie dobrze to pokazuje. Przeanalizowaliśmy wszystkie 15-minutowe okresy z ujemną RCE od stycznia 2025 r. do 6 października 2026 r. Prawie wszystkie przypadały między 9:00 a 17:00, a najwięcej między 12:00 a 14:00. Ponad połowa wypadła w soboty i niedziele, a same niedziele odpowiadały za ponad jedną trzecią.

Ujemne ceny energii w liczbach

Zebraliśmy dane PSE o rynkowej cenie energii dla każdego 15-minutowego okresu. API PSE udostępnia je w tej postaci od 14 czerwca 2024 r.

W 2026 r. ujemnych cen było już do października prawie tyle samo co w całym 2025 r. Najwięcej przypadło na kwiecień i maj: w kwietniu 2026 r. RCE była ujemna przez 97,5 godziny. Najniższą wartość, −1457,59 zł/MWh, zanotowano 1 maja 2026 r. między 14:15 a 14:30.

Bieżące notowania RCE sprawdzisz na naszym wykresie rynkowej ceny energii, a mechanizm samej ceny opisujemy w artykule rynkowa cena energii.

Czy ujemne ceny wpłyną na rachunki

Większość gospodarstw domowych nie odczuje ujemnych cen bezpośrednio. Cena energii w taryfie albo w umowie ze stałą ceną jest ustalona z góry, niezależnie od notowań w danej godzinie. Kilka godzin z ceną ujemną na giełdzie nie zmienia więc stawki na Twoim rachunku.

Inaczej jest przy umowie z ceną dynamiczną. To umowa, w której cena odzwierciedla wahania na rynku dnia następnego i dnia bieżącego (art. 3 pkt 6d Prawa energetycznego). Zawrzeć ją może odbiorca z licznikiem zdalnego odczytu (art. 5 ust. 4f), a sprzedawca mający co najmniej 200 000 odbiorców musi taką umowę oferować (art. 5 ust. 4g).

Nawet przy cenie dynamicznej odbiorca płaci opłaty dystrybucyjne, akcyzę i VAT. Ujemna cena hurtowa nie oznacza więc, że ktoś zapłaci Ci za włączenie pralki. Oznacza, że składnik ceny za energię jest w tym okresie wyjątkowo niski. Więcej piszemy w artykule o dynamicznych cenach energii.

Ujemne ceny energii a prosument

Dla prosumentów w net-billingu ujemne ceny mają realne znaczenie. Energia oddana do sieci jest wyceniana po cenie rynkowej, więc w godzinach nadwyżki jej wartość spada do zera. Zasady opisuje art. 4b ustawy o OZE (t.j. Dz.U. 2026 poz. 68).

Prosumenci rozliczani według ceny godzinowej lub kwadransowej

Dotyczy to wszystkich, którzy pierwszy raz oddali energię do sieci od 1 lipca 2024 r., oraz tych, którzy przeszli na ten system z rozliczenia miesięcznego. Wartość energii oddanej do sieci liczy się dla każdego okresu rozliczeniowego osobno. Jeśli RCE w danym okresie jest ujemna, przyjmuje się cenę równą zero (art. 4b ust. 2 pkt 2). Ta zasada dotyczy prosumenta indywidualnego, a nie prosumenta zbiorowego ani wirtualnego.

Jest wyjątek. Sprzedawca może poprosić prosumenta o zgodę na ograniczanie lub wyłączanie mikroinstalacji, gdy cena jest ujemna (art. 4b ust. 12 i 17). Jeśli prosument odmówi, sprzedawca może stosować wobec niego cenę ujemną bez zamiany na zero. Gdy prosument zgodzi się na sterowanie, pokrywa połowę kosztu urządzeń sterujących, a za mniejszą produkcję nie dostaje rekompensaty (art. 4b ust. 13 i 15).

Prosumenci rozliczani według ceny miesięcznej

Prosumenci, którzy zaczęli oddawać energię do 30 czerwca 2024 r., są rozliczani według rynkowej miesięcznej ceny energii RCEm. Przy jej liczeniu ujemne ceny z poszczególnych okresów zastępuje się zerem (art. 4b ust. 7). Ujemne ceny obniżają więc średnią miesięczną, ale nie dają wartości poniżej zera.

Co to oznacza w praktyce

Energia oddana w okresie z ujemną ceną nie powiększa depozytu prosumenckiego. Ta sama energia zużyta w domu obniża rachunek o pełną cenę zakupu z sieci. Dlatego przy rosnącej liczbie godzin z ujemną RCE autokonsumpcja jest warta coraz więcej. Zasady net-billingu i depozytu prosumenckiego opisujemy w artykule net-billing dla prosumenta.

Jak nie tracić na ujemnych cenach

Prosument nie ma wpływu na rynek, ale ma wpływ na to, kiedy zużywa własny prąd. Ujemne ceny przypadają na przewidywalne godziny: środek słonecznego dnia, zwłaszcza w weekendy.

Co działa najlepiej:

1. Przesunięcie zużycia na godziny produkcji: pralka, zmywarka, suszarka, ładowanie samochodu elektrycznego.
2. Pompa ciepła lub grzałka w zasobniku, które zamieniają nadwyżkę prądu na ciepłą wodę.
3. Magazyn energii do fotowoltaiki, który przenosi nadwyżkę z południa na wieczór.
4. System zarządzania energią, który sam włącza odbiorniki przy nadwyżce i ładuje magazyn w okresach najniższej ceny.

Od 20 października 2026 r. NFOŚiGW przyjmuje wnioski w programie Przydomowe Magazyny Energii (część 2). Dotacja do magazynu energii wynosi do 30% kosztów, maksymalnie 16 000 zł przy net-billingu, a łącznie z magazynem ciepła i premią za urządzenia z UE do 19 000 zł. Program wymaga systemu zarządzania energią, więc magazyn kupiony z dotacją od razu potrafi reagować na ceny.

Sun Valley Energy projektuje autokonsumpcję energii w domach i firmach: od analizy profilu zużycia po dobór magazynu i automatyki. Im więcej godzin z ujemną ceną, tym więcej warta jest energia zużyta na miejscu zamiast oddana do sieci.