Faktura prognozowana za prąd w 2026 r.: czy trzeba płacić i jak zrezygnować z prognoz

Faktura prognozowana za prąd to rachunek wystawiony na podstawie szacowanego, a nie odczytanego zużycia. Trzeba ją zapłacić, ale nie musisz godzić się na prognozy, które rozjeżdżają się z rzeczywistością. Poniżej wyjaśniamy, skąd sprzedawca bierze kwotę, jak zrezygnować z rachunków prognozowanych za prąd, jak wygląda to przy fotowoltaice i kiedy z faktury prognozowanej można odliczyć VAT.

Stan prawny podajemy na 7 października 2026 r. Od 5 września 2026 r. zasady rozliczeń określa nowe rozporządzenie Ministra Energii z 3 września 2026 r. w sprawie taryf i rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz.U. 2026 poz. 1182). Ceny też się zmieniły: w 2025 r. gospodarstwa domowe płaciły zamrożoną cenę 500 zł/MWh netto, a od 1 stycznia 2026 r. rozliczają się według taryf zatwierdzonych przez Prezesa URE. U czterech sprzedawców z urzędu cena energii wynosi w nich średnio 495,16 zł/MWh netto, a stawki dystrybucyjne wzrosły średnio o 9,36%.

Czym jest faktura prognozowana

Faktura prognozowana to zaliczka na poczet energii, którą zużyjesz w okresie rozliczeniowym. Sprzedawca wylicza ją z danych historycznych, a po odczycie licznika wystawia fakturę rozliczeniową, która wyrównuje różnicę.

Rozporządzenie pozwala pobierać takie opłaty, gdy okres rozliczeniowy jest dłuższy niż miesiąc (§ 39 ust. 4). Dla nowych umów okres rozliczeniowy nie może przekraczać 2 miesięcy. Umowy zawarte wcześniej z dłuższym okresem mogą go stosować do czasu dostosowania, najpóźniej do 31 grudnia 2028 r.

Prognoza obejmuje zarówno energię, jak i usługę dystrybucji. W rachunku znajdziesz więc szacowane kWh oraz opłaty stałe, takie jak opłata mocowa czy abonamentowa. Jak czytać poszczególne pozycje, opisujemy w poradniku jak czytać fakturę za prąd.

Skąd się bierze kwota prognozy

Sprzedawca liczy prognozę z danych pomiarowych za analogiczny okres poprzedniego roku. Gdy takich danych nie ma, na przykład w nowym domu, przyjmuje średnioroczne zużycie zadeklarowane przez odbiorcę (§ 39 ust. 4).

To dlatego prognoza bywa nietrafiona. Jeżeli rok temu grzałeś dom prądem, a dziś masz pompę ciepła z fotowoltaiką albo odwrotnie, historia nie opisuje Twojego zużycia. Rozporządzenie przewiduje na to prosty mechanizm: w prognozach uwzględnia się zgłoszone przez odbiorcę istotne zmiany w poborze energii (§ 39 ust. 9). Zgłoszenie warto poprzeć własnym odczytem licznika.

Własną kontrolę kwoty ułatwia kalkulator kosztów energii. Wystarczy roczne zużycie i stawki z taryfy, żeby sprawdzić, czy prognoza ma sens.

Czy trzeba płacić faktury prognozowane

Tak, faktury prognozowane trzeba płacić w terminie. Prognoza nie jest propozycją, tylko należnością wynikającą z umowy, a różnicę wyrówna faktura rozliczeniowa.

Brak zapłaty ma konsekwencje. Gdy odbiorca zwleka z zapłatą co najmniej 30 dni po terminie, sprzedawca może zażądać wstrzymania dostaw (art. 6b ust. 2 Prawa energetycznego). Gospodarstwo domowe dostaje wcześniej pisemne powiadomienie i 14 dni na uregulowanie zaległości (art. 6b ust. 3).

Jeśli uważasz, że prognoza jest zawyżona, nie wstrzymuj płatności. Złóż reklamację albo poproś o korektę prognozy, a w międzyczasie płać. Nadpłata nie przepada.

Nadpłata i niedopłata po rozliczeniu

Po odczycie licznika sprzedawca porównuje prognozę z rzeczywistym zużyciem. Rozporządzenie rozstrzyga oba scenariusze (§ 41):

• nadpłata jest zaliczana na poczet płatności w najbliższym okresie rozliczeniowym, chyba że zażądasz jej zwrotu,
• niedopłata jest doliczana do pierwszej faktury za najbliższy okres rozliczeniowy.

Do faktury dystrybutor albo sprzedawca w umowie kompleksowej dołącza rozliczenie z ilością zużytej energii i informacją, czy odczyt był fizyczny, zdalny, czy zgłoszony przez odbiorcę (§ 42). Ten dokument jest punktem wyjścia do sprawdzenia, czy wszystko się zgadza. Szerszy obraz kosztów daje audyt rachunków za energię.

Jak zrezygnować z prognozy za prąd

Z prognoz można zrezygnować, jeśli masz licznik zdalnego odczytu. Odbiorca, którego okres rozliczeniowy jest dłuższy niż miesiąc, ma wtedy prawo wyboru między rozliczeniem prognozowanym a rozliczeniem według rzeczywistych danych pomiarowych (§ 39 ust. 7).

Procedura wygląda tak:

1. Sprawdź, czy masz licznik zdalnego odczytu. Jeśli tak, sprzedawca rozliczający Cię prognozami musi co najmniej raz na 6 miesięcy informować na fakturze o możliwości przejścia na rozliczenie według odczytów (§ 39 ust. 5).
2. Złóż żądanie u sprzedawcy, pisemnie albo w elektronicznym biurze obsługi klienta.
3. Nowy sposób rozliczeń zaczyna obowiązywać od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu zgłoszenia (§ 39 ust. 6).
4. Pamiętaj o ograniczeniu: sposób rozliczeń możesz zmieniać nie częściej niż raz na 12 miesięcy (§ 39 ust. 8).

Rozliczenie według odczytów oznacza bardziej zmienne rachunki. Zimą zapłacisz więcej, latem mniej, ale za każdym razem tyle, ile faktycznie zużyłeś. Bez licznika zdalnego odczytu zostaje zgłoszenie istotnej zmiany zużycia i podawanie własnych odczytów. Bieżący podgląd poboru daje monitoring zużycia energii.

Prognozy przy fotowoltaice i net-billingu

Prosument też dostaje faktury prognozowane i też musi je płacić. To jedno z częstszych zaskoczeń po montażu instalacji fotowoltaicznej.

Powód leży w konstrukcji net-billingu. Depozyt prosumencki, czyli wartość energii oddanej do sieci, przeznacza się na rozliczenie zobowiązań z tytułu zakupu energii elektrycznej (art. 4c ust. 2 i 3 ustawy o OZE). Nie pokrywa opłat dystrybucyjnych, mocowej ani abonamentowej. Te pozycje zostają na fakturze nawet wtedy, gdy w skali roku produkujesz więcej, niż zużywasz. Więcej o samym mechanizmie piszemy w artykule o net-billingu dla prosumenta.

Kilka zasad, które warto znać:

• Wartość depozytu za dany miesiąc powiększa się o współczynnik 1,23 i trafia na konto prosumenta w kolejnym miesiącu (art. 4c ust. 4).
• Depozyt można wykorzystać przez 12 miesięcy od przypisania (art. 4c ust. 5). Niewykorzystana kwota wraca jako nadpłata, ale najwyżej do 20% wartości energii oddanej w danym miesiącu, a u prosumentów, których energię wycenia się według cen z poszczególnych okresów rozliczeniowych (nowi prosumenci od 1 lipca 2024 r. i ci, którzy przeszli na ten sposób), do 30% (art. 4 ust. 11a).
• Prognoza liczona z ubiegłorocznego zużycia, sprzed montażu paneli, będzie zawyżona. Zgłoś sprzedawcy zmianę zużycia albo, jeśli licznik dwukierunkowy jest licznikiem zdalnego odczytu, przejdź na rozliczenie według odczytów.

Najwięcej na rachunkach prosumenta zmienia autokonsumpcja. Każda kWh zużyta w chwili produkcji nie przechodzi przez depozyt i nie generuje opłat dystrybucyjnych. Dlatego przy nowych instalacjach planujemy ją razem z magazynem energii i zarządzaniem zużyciem.

Faktura prognozowana a odliczenie VAT

Faktura prognozowana uprawnia firmę do odliczenia VAT na takich samych zasadach jak każda inna faktura. Ustawa o VAT nie zna pojęcia faktury prognozowanej, więc liczy się treść dokumentu.

Najważniejsze przepisy (ustawa o VAT, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263):

• Faktura musi zawierać elementy z art. 106e ust. 1, między innymi datę wystawienia, numer, dane stron, ilość i cenę, stawkę i kwotę podatku.
• Przy dostawach energii elektrycznej obowiązek podatkowy u sprzedawcy powstaje z chwilą wystawienia faktury (art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. a).
• Kwotę podatku naliczonego tworzy podatek z faktur otrzymanych z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 2 pkt 1).
• Prawo do odliczenia powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę (art. 86 ust. 10b pkt 1).
• Fakturę ustrukturyzowaną uznaje się za otrzymaną w dniu nadania jej numeru w Krajowym Systemie e-Faktur (art. 106na ust. 3).

W praktyce VAT z faktury prognozowanej odliczasz w okresie jej otrzymania. Faktura rozliczeniowa, która koryguje prognozę, rozlicza już tylko różnicę.

Jak księgować faktury prognozowane

W księgach rachunkowych liczy się okres, którego koszt dotyczy, a nie data zapłaty. Wynika to z zasady memoriału: koszty danego roku obrotowego ujmuje się niezależnie od terminu ich zapłaty (art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości).

Gdy faktura prognozowana obejmuje okres wykraczający poza miesiąc lub rok obrotowy, część kosztu dotyczącą przyszłych okresów ujmuje się jako czynne rozliczenie międzyokresowe kosztów (art. 39 ust. 1). Mniejsze jednostki często upraszczają to podejście i księgują koszt w miesiącu otrzymania faktury, jeśli nie zniekształca to wyniku. Sposób postępowania warto opisać w polityce rachunkowości i uzgodnić z księgowym.

Reklamacja zawyżonej prognozy

Błędną prognozę reklamujesz u sprzedawcy. W zgłoszeniu podaj numer faktury, własny odczyt licznika ze zdjęciem i datą oraz informację o zmianie zużycia, jeśli taka nastąpiła.

Prosument będący konsumentem ma ustawowe prawo do reklamacji dotyczącej rozliczania energii z instalacji OZE (art. 6c ust. 1a Prawa energetycznego). Przedsiębiorstwo musi ją rozpatrzyć w 14 dni, a brak odpowiedzi w tym terminie oznacza, że reklamację uwzględniono (art. 6c ust. 2). Gdy reklamacja zostanie odrzucona, gospodarstwo domowe i prosument mogą skierować spór do Koordynatora do spraw negocjacji przy Prezesie URE (art. 31a).

Jeśli chcesz uporządkować rachunki raz na dobre, zacznij od pomiaru: ile energii zużywasz, kiedy i na co. Na tej podstawie dobierzesz taryfę, sposób rozliczeń i ewentualną instalację, która realnie obniży koszty. O tym, jak zmieniały się zasady po zakończeniu zamrożenia cen, piszemy też w artykule faktury prognozowane po końcu zamrożenia cen.