Hybrydowe OZE: pierwsza koncesja URE dla Gaj Oławski 5 AHE

Hybrydowe OZE to instalacje, w których fotowoltaika, wiatr i magazyn energii pracują jako jeden zespół przyłączony do sieci w jednym punkcie. Pierwszą w Polsce koncesję na wytwarzanie energii w hybrydowej instalacji OZE dostała 7 marca 2024 r. instalacja „Gaj Oławski 5 AHE”, zbudowana w technologii Agro-Hydro-Energy. Wyjaśniamy, co mówi ustawa, jak działa projekt z okolic Oławy i kiedy instalacja OZE w ogóle potrzebuje koncesji.

Co to jest hybrydowa instalacja OZE

Hybrydowa instalacja odnawialnego źródła energii to wyodrębniony zespół urządzeń przyłączonych do sieci w jednym miejscu, które produkują prąd wyłącznie z OZE różnego rodzaju. Definicję zawiera art. 2 pkt 11a ustawy o OZE (t.j. Dz.U. 2026 poz. 68). Obecne brzmienie obowiązuje od 1 października 2023 r.

Zespół musi spełnić trzy warunki:

1. Żadne urządzenie wytwórcze nie ma mocy większej niż 80% łącznej mocy zainstalowanej zespołu.
2. Moc wyprowadza się do sieci przez urządzenie, które transformuje energię do parametrów sieci.
3. Zespół ma magazyn energii, przez który trafia do sieci co najmniej 5% rocznego wolumenu energii, bez liczenia energii pobranej z sieci.

Ustawa wymaga też, żeby źródła różniły się rodzajem i charakterystyką dyspozycyjności. W praktyce oznacza to połączenie słońca z wiatrem, wodą albo biogazem. Słońce daje najwięcej energii latem i w południe, wiatr często wieje w innych porach, a magazyn wyrównuje różnice.

Gaj Oławski 5 AHE: pierwsza koncesja URE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki udzielił koncesji instalacji „Gaj Oławski 5 AHE” 7 marca 2024 r. Według komunikatu URE to projekt pilotażowy zbudowany w technologii Agro-Hydro-Energy, opracowanej przez Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu i Energetyczny Klaster Oławski.

Instalacja stoi na Dolnym Śląsku, w Gaju Oławskim pod Oławą. Portal Teraz Środowisko, który odwiedził ją w dniu ogłoszenia koncesji, opisał ją tak:

• trzy duże turbiny wiatrowe o mocy 3–4 MW i 132 małe turbiny o łącznej mocy 660 kW,
• panele fotowoltaiczne o łącznej mocy ok. 9,2 MW, w tym moduły dwustronne,
• magazyn litowo-jonowy złożony z dwóch jednostek po 1,9 MWh,
• łączna moc zainstalowana zespołu powyżej 20,8 MW.

Wiatr ma w tym zespole większy udział niż słońce, ale żadne pojedyncze urządzenie nie przekracza progu 80% mocy. Obok działają elektrolizery do produkcji wodoru, które korzystają z energii instalacji, ale według tego samego opisu nie są częścią instalacji hybrydowej.

Technologia Agro-Hydro-Energy (AHE)

AHE to modułowy i przenośny system, który pozwala jednocześnie uprawiać pole i produkować energię. Ogniwa fotowoltaiczne leżą na konstrukcji na wysokości sześciu metrów, pod którą prowadzi się uprawy. Energię dają też turbiny wiatrowe, a prąd może zasilać bezemisyjne prace agrotechniczne. Tyle podaje URE.

Człon „Hydro” odnosi się do wody. Według relacji Teraz Środowisko konstrukcja AHE zbiera deszczówkę do zbiorników retencyjnych. Część wody trafia do produkcji wodoru, a woda po procesie latem nawadnia uprawy.

Z punktu widzenia rolnika ważne są trzy cechy tej koncepcji:

• wysoka konstrukcja nie wyklucza pola z produkcji rolnej,
• panele dają cień i osłonę, co ogranicza parowanie wody z gleby,
• zatrzymana deszczówka pomaga w okresach suszy.

To odmiana agrofotowoltaiki, czyli łączenia upraw z produkcją prądu na jednym polu. Ustawa o OZE nie zawiera osobnej definicji agrofotowoltaiki, więc taka instalacja podlega tym samym zasadom co każda instalacja fotowoltaiczna. Rodzaje konstrukcji i dobór roślin opisujemy w artykule agrofotowoltaika w gospodarstwie.

Kiedy fotowoltaika potrzebuje koncesji

Koncesja na wytwarzanie energii elektrycznej z fotowoltaiki jest potrzebna dopiero przy dużych instalacjach. Art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 43) zwalnia z koncesji wytwarzanie energii w mikroinstalacji i w małej instalacji.

Progi wynikają z definicji w art. 2 pkt 18 i 19 ustawy o OZE oraz z art. 32 Prawa energetycznego. Ten sam przepis zwalnia z koncesji także m.in. wytwarzanie energii wyłącznie z biogazu rolniczego, niezależnie od mocy. Wpis do rejestru małych instalacji przewiduje art. 7 ustawy o OZE. Instalacja „Gaj Oławski 5 AHE”, z mocą powyżej 20 MW, musiała więc uzyskać koncesję niezależnie od tego, że jest hybrydą.

Hybryda w domu: panele, wiatrak i magazyn

Ten sam pomysł działa w mniejszej skali. Dom może mieć panele na dachu, przydomową turbinę wiatrową i magazyn energii. Prawnie to zwykła mikroinstalacja, jeśli łączna moc nie przekracza 50 kW.

Zalety takiego zestawu:

• turbina produkuje prąd także wieczorem, w nocy i w pochmurne dni, gdy panele stoją,
• magazyn przesuwa nadwyżki z dnia na wieczór,
• dom kupuje mniej energii z sieci w miesiącach, w których fotowoltaika daje najmniej.

Ustawa wiatrakowa z minimalną odległością 700 m od budynków mieszkalnych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 317) dotyczy elektrowni wiatrowych o mocy większej niż mikroinstalacja. Przydomowej turbiny o mniejszej mocy nie obejmuje. Zanim jednak postawisz maszt, sprawdź wietrzność działki i plan miejscowy. Piszemy o tym w artykule wiatrak, fotowoltaika i magazyn energii oraz w porównaniu fotowoltaika czy turbina wiatrowa.

Sun Valley Energy projektuje przydomowe turbiny wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii jako jeden system z jednym punktem przyłączenia.

Co hybrydy OZE dają rynkowi energii

Hybryda oddaje do sieci energię bardziej równomiernie niż sama farma słoneczna. Magazyn przejmuje część południowej nadwyżki i oddaje ją później. To ważne, bo w godzinach dużej produkcji słonecznej rynkowa cena energii w Polsce coraz częściej spada poniżej zera.

Według danych PSE w 2025 r. rynkowa cena energii (RCE) była ujemna łącznie przez ponad 350 godzin. Mechanizm opisujemy w artykule o ujemnych cenach energii, a bieżące notowania pokazuje wykres rynkowej ceny energii RCE.

Dla inwestora oznacza to prosty wniosek: energia oddana do sieci w godzinach nadwyżki jest warta mało albo nic. Instalacje, które potrafią ją przechować lub produkować w innych godzinach, zarabiają więcej na każdej kilowatogodzinie.