Pompa ciepła z fotowoltaiką: jak działa i ile prądu z paneli zużyje

Pompa ciepła z fotowoltaiką pozwala ogrzewać dom prądem z własnego dachu. Połączenie ma sens, ale nie działa tak, jak obiecują proste reklamy: panele dają najwięcej energii latem, a pompa zużywa jej najwięcej zimą. Pokazujemy na liczbach z PVGIS, jak naprawdę pracuje fotowoltaika i pompa ciepła, jak dobrać moc instalacji, co dają magazyny i jakie dotacje działają w 2026 r.

Jak działa pompa ciepła z fotowoltaiką

Pompa ciepła pobiera ciepło z powietrza, gruntu lub wody i przy pomocy sprężarki podnosi jego temperaturę do poziomu potrzebnego w domu. Do pracy sprężarki potrzebuje prądu. Fotowoltaika ten prąd produkuje, więc oba urządzenia tworzą jeden system: panele zasilają pompę, a pompa zamienia każdą kilowatogodzinę prądu na kilka kilowatogodzin ciepła.

Efektywność pompy opisuje współczynnik COP, czyli stosunek ciepła do zużytego prądu w danych warunkach. Dla całego sezonu grzewczego podaje się SCOP. Przy SCOP 4 pompa daje 4 kWh ciepła z 1 kWh prądu. To dlatego pompa ciepła z fotowoltaiką jest bardziej opłacalna niż ogrzewanie prądem z grzałek.

Prąd z paneli trafia najpierw do domowych odbiorników, w tym do pompy. Nadwyżka idzie do sieci i w net-billingu powiększa depozyt prosumencki według rynkowej ceny energii. Gdy paneli nie wystarcza, dom pobiera prąd z sieci i płaci za niego według rachunku.

Rodzaje pomp ciepła

Do współpracy z fotowoltaiką nadaje się każda pompa ciepła. Wybór zależy od budynku, działki i instalacji grzewczej.

• Pompa powietrze-woda pobiera ciepło z powietrza i grzeje wodę w grzejnikach lub podłogówce oraz ciepłą wodę użytkową. To najczęstszy wybór w domach jednorodzinnych.
• Pompa powietrze-powietrze ogrzewa i chłodzi powietrze w pomieszczeniach. Sprawdzi się jako uzupełnienie lub w domu bez wodnej instalacji grzewczej.
• Gruntowa pompa ciepła pobiera ciepło z gruntu przez odwierty lub kolektor poziomy. Ma stabilniejszą efektywność zimą, ale wymaga większej inwestycji.
• Pompa ciepła do ciepłej wody użytkowej grzeje tylko wodę w zasobniku i najlepiej wykorzystuje letnie nadwyżki z paneli.

Pompy powietrzne występują w wersji monoblok (wszystko w jednostce zewnętrznej) i split (jednostka zewnętrzna i wewnętrzna). Różnice opisujemy w artykule pompa ciepła split czy monoblok.

Ile prądu zużywa pompa ciepła

Zużycie prądu to ilość ciepła potrzebnego budynkowi podzielona przez SCOP. Ciepło potrzebne do ogrzania domu wynika z jego powierzchni, izolacji i szczelności, a ciepła woda z liczby domowników.

Przykład z założeniami podanymi wprost:

Na SCOP najbardziej wpływa temperatura zasilania instalacji. Ogrzewanie podłogowe pracuje z niższą temperaturą niż stare grzejniki, więc pompa zużywa mniej prądu na to samo ciepło. Wstępne zapotrzebowanie policzysz w kalkulatorze pompy ciepła, ale dobór mocy powinien wynikać z audytu lub obliczeń projektowych.

Ile prądu dają panele zimą

To najważniejsza liczba w całym zestawieniu. Według PVGIS 1 kWp paneli skierowanych na południe pod kątem 35° daje w Poznaniu ok. 1055 kWh rocznie, ale rozkład w roku jest bardzo nierówny.

Od listopada do lutego panele wytwarzają ok. 14% rocznej energii. W tym czasie pompa ciepła zużywa najwięcej prądu. Fotowoltaika bezpośrednio zasila więc pompę głównie w marcu, kwietniu, październiku i przy ciepłej wodzie latem. Zimą większość prądu dla pompy pochodzi z sieci.

Nie oznacza to, że połączenie się nie opłaca. Oznacza, że trzeba je dobrze zaprojektować i uczciwie policzyć, zamiast obiecywać darmowe ogrzewanie.

Jak dobrać fotowoltaikę do pompy ciepła

Moc paneli dobiera się do łącznego zużycia prądu w domu, razem z pompą. W przykładzie z tabeli dom zużywa 5500 kWh rocznie, a 1 kWp w Poznaniu daje ok. 1055 kWh, więc bilans roczny wyrówna instalacja ok. 5,2 kWp.

Bilans roczny to jednak nie to samo co darmowy prąd. W net-billingu energia oddana latem trafia do depozytu prosumenckiego według rynkowej ceny energii, a zimą kupujesz prąd po cenie z rachunku. Depozyt można wykorzystać przez 12 miesięcy od jego przypisania (art. 4c ust. 5 ustawy o OZE). Szczegóły rozliczeń opisujemy w artykule net-billing dla prosumenta.

Dlatego przy pompie ciepła ważniejsze od powiększania instalacji jest zwiększanie autokonsumpcji:

1. Ustaw podgrzewanie ciepłej wody na godziny produkcji paneli.
2. W okresach przejściowych podnoś lekko temperaturę w domu w południe, a obniżaj wieczorem, bo budynek magazynuje ciepło.
3. Zastosuj bufor lub większy zasobnik, który przyjmie nadwyżkę jako ciepło.
4. Wybierz pompę ze sterowaniem nadwyżką z fotowoltaiki albo połącz ją z systemem zarządzania energią.
5. Rozważ magazyn energii, który zasili pompę wieczorem.

O sterowaniu pompą piszemy na stronie sterowanie pomp ciepła.

Czy pompa ciepła z fotowoltaiką się opłaca

Opłacalność zależy od tego, czym ogrzewasz dom dziś, od izolacji budynku i od autokonsumpcji. Najlepszy wynik daje dobrze ocieplony dom z ogrzewaniem podłogowym, pompą o wysokim SCOP i instalacją fotowoltaiczną dopasowaną do zużycia.

Na opłacalność pracują trzy elementy:

• pompa zużywa kilka razy mniej energii niż grzanie prądem bezpośrednio,
• prąd z paneli zużyty na miejscu nie jest kupowany po cenie z rachunku,
• dotacje i ulga podatkowa obniżają koszt inwestycji.

Przeciw opłacalności działa niska wartość energii oddawanej do sieci latem, szczególnie w godzinach, gdy rynkowa cena energii spada do zera lub poniżej. Piszemy o tym w artykule o ujemnych cenach energii. Dlatego dobór magazynów jest dziś częścią projektu, a nie dodatkiem.

Dotacje na pompę ciepła i PV w 2026 r.

Programy wsparcia zmieniły się w ostatnich latach. Na 7 października 2026 r. wygląda to tak:

• Czyste Powietrze: dotuje pompę ciepła, docieplenie i stolarkę w domach jednorodzinnych. Nabór trwa do 30 czerwca 2030 r. Dla pompy powietrze-woda maksymalna dotacja wynosi 12 600 zł, 22 000 zł lub 31 500 zł, zależnie od poziomu dofinansowania, a dla pompy o podwyższonej klasie efektywności 14 080 zł, 24 640 zł lub 35 200 zł. Pompa musi być na liście ZUM. Mikroinstalacji fotowoltaicznej program nie obejmuje.
• Mój Prąd: zakończony. Nabór szóstej edycji trwał do 12 września 2025 r.
• Przydomowe Magazyny Energii (część 2): nabór od 20 października 2026 r. do 1 października 2027 r. Dotuje magazyn energii (do 30%, maksymalnie 16 000 zł przy net-billingu) i magazyn ciepła wyprodukowany w UE, na przykład zasobnik ciepłej wody zasilany pompą ciepła (do 30%, maksymalnie 1000 zł). Łącznie do 19 000 zł na punkt poboru energii.
• Ulga termomodernizacyjna: pompa ciepła, fotowoltaika i magazyn energii są w wykazie wydatków (Dz.U. 2025 poz. 1128). Limit to 53 000 zł na podatnika, z wyłączeniem części opłaconej dotacją.

Zasady Czystego Powietrza opisujemy w artykule Czyste Powietrze, a pomoc przy wniosku znajdziesz na stronie Czyste Powietrze z Sun Valley Energy.

Jak wybrać pompę ciepła do fotowoltaiki

Pompę dobiera się do budynku, a nie do paneli. Fotowoltaika jest dodatkiem, który obniża koszt pracy, ale nie naprawi źle dobranej pompy.

Przed zakupem warto ustalić:

1. Zapotrzebowanie na ciepło budynku, najlepiej z audytu energetycznego, który w Czystym Powietrzu i tak jest obowiązkowy.
2. Rodzaj instalacji grzewczej i temperaturę zasilania.
3. Zużycie ciepłej wody, czyli liczbę domowników i pojemność zasobnika.
4. Miejsce na jednostkę zewnętrzną z zachowaniem odległości od okien sąsiadów i granicy działki.
5. Moc przyłączeniową domu, bo pompa i fotowoltaika zmieniają profil poboru i oddawania energii.

Sun Valley Energy projektuje pompy ciepła powietrze-woda razem z fotowoltaiką, magazynem i sterowaniem jako jeden system w ramach rozwiązania dom energooszczędny. Zaczynamy od wizji lokalnej i bilansu energii na cały rok, a dopiero potem dobieramy urządzenia.